PIONIER! met trots | procesgerichte didactiek

PIONIER! verwijst niet alleen naar de leerlijn maar ook naar de onderliggende didactiek. Omdat bij kunstlessen het ‘hoe’ minstens zo belangrijk is als het ‘wat’. De manier waarop jij voor de klas staat en leerlingen aanspreekt maakt een kunstles effectief. De lesbrieven zijn het hulpmiddel maar jij brengt het tot leven. De grondhouding waar we voor pleiten hebben we samengevat in PIONIER! met trots

Proces voorop
De leerling krijgt binnen de kunstles ruimte om een persoonlijk creatief proces te doorlopen. Als begeleider van een PIONIER! les ken je de fases van een creatief proces: oriënteren, onderzoeken, uitvoeren, frustratie* en evalueren. Jouw rol is de leerling in zijn/haar eigen proces te begeleiden, hierbij is het proces minstens zo belangrijk als het product. Laat je verwachtingen over het eindresultaat los. *bron: Creatief Vermogen Utrecht.

Inspireer
We kiezen er vaak voor om als inspiratie bij de start van een les kwalitatief werk van kunstenaars in te zetten en soms ook verhalen. Wat we vermijden is ‘knutselwerkjes’ en werk dat na te maken is. De drie vragen uit VTS (Visual Thinking Strategy) lenen zich goed om in gesprek te gaan over de beeldpresentatie waarmee lessen vaak opgestart worden. ‘Wat gebeurt er in deze afbeelding?’ en ‘Waaraan zie je dat?’. Met ‘Wat kunnen we nog meer ontdekken?’ hou je het gesprek gaande en open. Blijf in het moment en laat je sturen door de nieuwsgierigheid van leerlingen.

Open vragen stellen
Vragen zijn er in soorten en maten. Je kan ze inzetten om de leerling te leren kenen, op weg te helpen of bewust te maken. Wat voor vragen zijn er dan? Nou bijvoorbeeld kijkvragen (zoals VTS), denkvragen, reflectie vragen, filosofische vragen, open vragen, gesloten vragen… (open) vragen die goed werken beginnen vaak met wie, wat, waar en hoe. Waarom vragen gebruiken we met mate, omdat ze als streng kunnen worden ervaren en het gevoel geven je te moeten verantwoorden. Welke vraag past hangt af van de context.

Niet interpreteren
Stel je oordeel uit en probeer aannames te voorkomen. Onderzoeken wijzen uit dat we ons oordeel vaak al in 2 seconden paraat hebben, vaak onbewust. Hiervan bewust zijn helpt. Open vragen helpen. Oprecht nieuwsgierig zijn ook. Een klein voorbeeld: voordat je aanbiedt die ogen recht te plakken vraag je of ze zo horen. Als het anders mag vraag je eerst of de leerling zelf een oplossing kan verzinnen. Pas nadat er geprobeerd is bied je (technische) hulp aan.

Ik durf ook
Om te durven experimenteren en echt de ruimte te voelen dat je onderweg best een keer mag struikelen is een gevoel van veiligheid belangrijk. Veiligheid creëer je voor je leerlingen door te laten zien dat jij als leerkracht ook durft. Voel je je ergens onzeker of ongemakkelijk over? Benoem dat, terwijl je het toch probeert. Dat geeft ruimte. Als je iets (nog) niet weet ga je op onderzoek, misschien wel samen. Je eigen kwetsbaarheid inzetten kan leerlingen over drempels heen helpen. Wat je wel nodig hebt is een beetje lef en de moed om te falen.

Eigenheid
Iedere leerling gaat anders om met de opdracht, hoera! Zo ontdek je een divers pallet aan talenten. Probeer leerlingen te stimuleren om binnen het kader van de opdracht hun eigenheid te tonen en vieren. Kunst maken en bekijken kan je wereldbeeld verruimen. Op een respectvolle manier naar elkaars werk kijken kan een stapje zijn naar authenticiteit en waardering voor verschillen. Binnen veel vakken heeft een vraag maar één antwoord, maar kunst is een plaats waar meerdere antwoorden mogelijk zijn.

Ruimte bieden
Zowel creatief doen als creatief denken hebben tijd nodig. Probeer genoeg tijd te nemen voor de oriëntatiefase. Creëren gaat vaak het beste met een open geest, een ‘state of Play’. Creativiteit heeft soms ook stilte nodig. Een beetje afleiding, frutselen, gisten… Ruimte om heel je systeem onbewust door te laten werken. Incubatietijd. Soms kan je dit inbouwen door denktijd in te lassen en even stilte te vragen. Soms kan je de opdracht ook over meerdere lessen verdelen. Maak bewust een keuze tussen een snelkookpan of suddertijd.

! Expect more!
Dit gaat over twee dingen eigenlijk, namelijk dat leerlingen waar lijken te maken wat je verwacht (Rosenthal. 1968) en dat wat de leerling van zichzelf verwacht veel invloed heeft. In dit kader wijzen we je graag op het werk van Carol Dweck, bekent van haar mindset theorie en ‘the power of not yet’. Ze heeft het hierbij over een groeimindset en een fixed mindset. Dweck legt uit dat het verstandig is om kinderen ‘wijs te prijzen.’ Dat houdt in dat je ze prijst op werkhouding, gevonden oplossingen, proces, concentratie, doorzettingsvermogen en bijvoorbeeld hun vooruitgang. Je weerhoud je ervan te prijzen op talent of intelligentie. Dit stimuleert een groei ‘mindset’. Een houding waarin een leerling doorzet wanneer er iets (nog!) niet goed gaat en zich beseft dat leren altijd kan.

Pionier les inplannen?

Kosten PIONIER les
De kosten voor een PIONIER les zijn opgebouwd uit een aantal factoren, de docent, de bemiddeling, het ontwikkelen van het lesprogramma en het materiaal dat gebruikt wordt. Een PIONIER-dag duurt van 8.30 tot 14.00 a 15.00 uur afhankelijk van het lesrooster op uw school.

totaalprijs is €345 euro incl btw en materiaal

Pionier lessen worden gegeven door creatieve invaldocenten die de pionier training hebben gedaan. Omdat wij voor een pionier-les ook een beschikbare pionier-docent moeten zoeken vragen we u om de datum van aanvraag minimaal 7 dagen vooruit te plannen.

naam en adres van de school